Page 116 - Demo

P%u00ebrpjekjet e para p%u00ebr liberalizimin e jet%u00ebsN%u00eb fillim t%u00eb shek. XIX, dy partit%u00eb kryesore politike kan%u00eb qen%u00eb Tor%u00ebt ose Konservator%u00ebt dhe Vig%u00ebt ose Liberal%u00ebt. N%u00eb qeverisjen britanike, deri n%u00eb vitin 1832, mbizot%u00ebruan pik%u00ebpamjet politike t%u00eb Tor%u00ebve. Vdekja e Mbretit Xhorxh IV (George IV) dhe ardhja n%u00eb fron e v%u00ebllait t%u00eb tij, Uilliam IV (William IV), sipas tradit%u00ebs kushtetuese angleze k%u00ebrkonte mbajtjen e zgjedhjeve t%u00eb p%u00ebrgjithshme. Zgjedhjet p%u00ebrfunduan me nj%u00eb fitore t%u00eb thell%u00eb t%u00eb reformator%u00ebve, t%u00eb cil%u00ebt kishin gjetur mb%u00ebshtetje t%u00eb gjer%u00eb n%u00eb shoq%u00ebrin%u00eb britanike edhe fal%u00eb Revolucionit Industrial. Vig%u00ebt zhb%u00ebn%u00eb rendin e vjet%u00ebr dhe u p%u00ebrfshin%u00eb n%u00eb udh%u00ebheqjen e vendit, s%u00eb bashku me aristokracin%u00eb e vjet%u00ebr dhe me borgjezin%u00eb e re e t%u00eb fuqishme industriale.Reforma Parlamentare dhe %u00c7artizmi (1830-1848)Reforma Parlamentare e vitit 1832, u miratua n%u00ebn drejtimin e Vig%u00ebve dhe p%u00ebrb%u00ebn njohjen e par%u00eb t%u00eb ndryshimeve rr%u00ebnj%u00ebsore q%u00eb solli n%u00eb shoq%u00ebrin%u00eb britanike Revolucioni Industrial. Migrimi i punonj%u00ebsve nga nj%u00eb krahin%u00eb n%u00eb tjetr%u00ebn, n%u00eb var%u00ebsi t%u00eb industrializimit, lindja e qyteteve t%u00eb reja dhe rritja dramatike e disa qyteteve t%u00eb vjetra, theksuan padrejt%u00ebsin%u00eb e nj%u00eb sistemi t%u00eb pandryshuar q%u00eb prej shekullit XVII. Pas Reform%u00ebs Parlamentare, Dhoma e Komunave filloi t%u00eb merrte tiparet e v%u00ebrteta t%u00eb nj%u00eb parlamenti p%u00ebrfaq%u00ebsues. Ajo gjithashtu mund%u00ebsoi triumfin e liberalizmit ekonomik n%u00eb Britanin%u00eb e Madhe.Megjithat%u00eb, mjerimi i p%u00ebrgjithsh%u00ebm r%u00ebndoi ndjenjat e klas%u00ebs pun%u00ebtore n%u00eb k%u00ebto vite. Pun%u00ebtor%u00ebt k%u00ebrkuan gjithmon%u00eb e m%u00eb shum%u00eb p%u00ebrfaq%u00ebsim politik. Manifestimi m%u00eb i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm i k%u00ebtyre ndjenjave ishte L%u00ebvizja %u00c7artiste, e cila do t%u00eb paraqiste nj%u00eb list%u00eb me k%u00ebrkesa politike (Letra Popullore, \Charter\p%u00ebr burrat, votim t%u00eb fsheht%u00eb etj. Ky program n%u00eb thelb k%u00ebrkonte vendosjen e sistemit elektoral me themele demokratike.Fushata p%u00ebr mb%u00ebshtetjen e %u00e7artist%u00ebve arriti kulmin n%u00eb pranver%u00ebn e vitit 1839, me mbledhjen n%u00eb Lond%u00ebr t%u00eb nj%u00eb Konvente Komb%u00ebtare dhe paraqitjen n%u00eb parlament t%u00eb nj%u00eb peticioni gjigant, t%u00eb n%u00ebnshkruar nga m%u00eb shum%u00eb se nj%u00eb milion vet%u00eb. Parlamenti refuzoi madje edhe ta merrte n%u00eb konsiderat%u00eb peticionin. K%u00ebrkesat %u00e7artiste u realizuan n%u00eb periudh%u00ebn mes viteve 1858 dhe 1918. Vet%u00ebm k%u00ebrkesa p%u00ebr zhvillimin e p%u00ebrvitsh%u00ebm t%u00eb zgjedhjeve parlamentare nuk u b%u00eb pjes%u00eb e sistemit elektoral anglez. N%u00eb Angli jan%u00eb b%u00ebr%u00eb edhe disa reforma elektorale t%u00eb Uilliami IV. Piktur%u00eb e M. Ar%u00e7erXhorxhi IV. Piktur%u00ebe Lorens, 181621Britania e Madhe, nga konservatorizmi drejt liberalizmit4.12Kryeministri Benxhamin Dizraeli (Benjamin Disraeli) ka qen%u00eb i vetmi kryeminist%u00ebr britanik me origjin%u00eb hebreje n%u00eb t%u00eb gjith%u00eb historin%u00eb e Anglis%u00eb. Kur ishte n%u00eb mosh%u00ebn 12-vje%u00e7are, u konvertua n%u00eb anglikan s%u00eb bashku me t%u00eb atin, p%u00ebr shkak t%u00eb nj%u00eb mosmarr%u00ebveshjeje t%u00eb k%u00ebtij t%u00eb fundit me sinagog%u00ebn lokale.Grimc%u00eb historike114